انعطاف پذیری شناختی به توانایی تغییر تفکر از یک موضوع به موضوع دیگر و همچنین توانایی تفکر در مورد مفاهیم چندگانه گفته میشود. همچنین انعطاف پذیری شناختی به معنای برخورداری از سازگاری مثبت در شرایط استرسزا و نیز توانایی تاثیرگذاری بر مواجهه با موقعیتهای ناآشنا است.
انعطاف پذیری شناختی چند جنبه دارد که عبارتند از: الف) احساس داشتن کنترل بر موقعیتهای دشوار، ب) درک تبیین های جایگزین برای رخدادها و ج) تولید راه حل های متعدد برای موقعیت های دشوار.
بسیاری از افراد وقتی با موقعیتهای جدید، ناآشنا یا چالشبرانگیز مواجه میشوند، ممکن است کمی دستپاچه شوند یا دلشوره بگیرند، در حقیقت مواجهه با موقعیت ناآشنا تقریبا برای همه تا حدی اضطراب به همراه دارد و این اضطراب گاهی می تواند به شدت یک اختلال باشد.
هرچه سطح انعطاف پذیری شناختی در افراد بالاتر باشد میزان اضطراب ناشی از رویارویی با موقعیت جدید و ناآشنا کمتر می شود؛ با یک مثال به شرح موضوع می پردازیم:
فرض کنید می خواهید برای اولین بار یک سخنرانی عمومی داشته باشید و بنابراین این موقعیت برای شما جدید و احتمالا دلهره آور است، اگر از انعطاف پذیری شناختی بالایی برخوردار باشید با خود میگویید: من میتوانم شرایط و موقعیتی که در آن قرار گرفتهام را کنترل کنم (احساس داشتن کنترل در موقعیت دشوار)، یا حتی اگر مضطرب شده باشید میتوانید راه حلهایی برای کاهش اضطراب خود پیدا کرده و به کار ببرید مثلاً یک لیوان آب بنوشید یا با کسی که میتواند شما را آرام کند صحبت کنید (ارائه راه حل های متعدد در موقعیت دشوار) در نتیجه این تعابیر شما میتوانید تفکرتان را از این موضوع که موقعیت برایتان ناآشناست به اصل موضوع یعنی انجام یک سخنرانی خوب تغییر و انتقال دهید و به هدف خود برسید.
